Grote misstanden bij de Belastingdienst (2) De geheime fraudejacht: de FSV-lijst
Na de Toeslagenaffaire zou je verwachten dat de diepere oorzaken werden aangepakt. Maar daaronder lag nóg een fundamenteel probleem: een geheime fraudejacht waarbij burgers jarenlang werden gevolgd, beoordeeld en tegengewerkt — zonder dat zij dat wisten.
Dit is blog 2 in de serie Grote misstanden bij de Belastingdienst.
Wat was de FSV-lijst?
Binnen de Belastingdienst bestond jarenlang een intern systeem: de Fraude Signalering Voorziening (FSV).
In dit systeem werden burgers geregistreerd als mogelijk frauderisico — vaak op basis van vage signalen of aannames.
Het probleem?
Deze lijst was geheim, oncontroleerbaar en juridisch ondeugdelijk.
Hoe raakten burgers op de lijst?
-
Zonder concreet bewijs
-
Zonder uitleg of waarschuwing
-
Zonder mogelijkheid tot inzage of correctie
Een verdenking, tip of intern vermoeden was soms al genoeg.
Eenmaal op de lijst, kwam je er nauwelijks meer vanaf.
De gevolgen voor burgers
Voor mensen die op de FSV-lijst belandden, had dat verstrekkende gevolgen:
-
Jarenlange extra controles bij aangiften en toeslagen
-
Blokkades bij aanvragen, uitbetalingen of betalingsregelingen
-
Gegevensdeling met andere afdelingen zonder wettelijke basis
-
Structureel wantrouwen vanuit de overheid
Veel betrokkenen begrepen jarenlang niet waarom alles steeds misging — want ze wisten niet eens dat ze geregistreerd stonden.
In strijd met de wet
Het gebruik van de FSV-lijst bleek later in strijd met de privacywetgeving (AVG).
De overheid verzamelde en verwerkte persoonsgegevens:
-
zonder duidelijke grondslag
-
zonder transparantie
-
zonder proportionaliteit
Toezichthouders concludeerden dat fundamentele rechten van burgers waren geschonden. Toch gebeurde dit jarenlang, zonder effectieve controle.
Het echte probleem: een cultuur van wantrouwen
Net als bij de Toeslagenaffaire was dit geen technisch foutje, maar een cultuurprobleem:
-
Burgers werden gezien als risico, niet als rechtssubject
-
Preventie sloeg om in repressie
-
Macht werd gebruikt zonder tegenmacht
De FSV-lijst toont hoe snel een overheid kan ontsporen wanneer controle belangrijker wordt dan rechtsbescherming.
Vooruitblik
In het volgende deel gaan we verder met:
-
harde en soms onmenselijke invorderingspraktijken, of
-
hoe algoritmes en automatisering het wantrouwen versterkten, of
-
waarom intern toezicht structureel faalde
No Comments