Grote misstanden bij de Belastingdienst (4) Structurele ICT-problemen: een overheid vastgelopen in haar eigen systemen

Grote misstanden bij de Belastingdienst (4) Structurele ICT-problemen: een overheid vastgelopen in haar eigen systemen

Achter veel menselijke drama’s bij de Belastingdienst schuilt een minder zichtbaar, maar cruciaal probleem: ICT die niet meer bij deze tijd hoort.
Wat ooit bedoeld was om efficiënter te werken, groeide uit tot een onbeheersbaar kluwen van verouderde systemen.

Dit is blog 4 in de serie Grote misstanden bij de Belastingdienst.

Systemen uit een ander tijdperk

Binnen de Belastingdienst draaien nog steeds ICT-systemen die meer dan 30 jaar oud zijn.
Ze zijn ooit gebouwd voor een heel andere samenleving, met minder regels, minder data en minder uitzonderingen.

Gevolg:

• systemen die slecht met elkaar communiceren

• software die nauwelijks aanpasbaar is

• kennis die alleen nog bij een paar specialisten zit

Modernisering werd jarenlang uitgesteld, terwijl de complexiteit bleef groeien.

Fouten met directe gevolgen voor burgers

De gevolgen van deze structurele ICT-problemen zijn concreet en pijnlijk merkbaar:

🔹 Belastingaanslagen

Foutieve berekeningen, verkeerde inkomensgegevens en onjuiste correcties die automatisch worden opgelegd.

🔹 Toeslagenberekeningen

Wijzigingen worden niet goed verwerkt, waardoor mensen plots duizenden euro’s moeten terugbetalen — of juist geld mislopen.

🔹 Gegevensuitwisseling

Informatie tussen afdelingen of met andere overheidsinstanties is vaak onvolledig, vertraagd of ronduit fout.

De burger krijgt de rekening, terwijl de fout in het systeem zit.

Herstel is traag en frustrerend

Een fout herstellen blijkt vaak lastiger dan de fout zelf:

• dossiers moeten handmatig worden uitgezocht

• systemen zijn niet ingericht op correcties

• medewerkers kunnen niet ingrijpen of afwijken

Dit leidt tot:

• lange wachttijden

• eindeloze telefoontjes en brieven

• onzekerheid die maanden of jaren kan duren

Voor burgers voelt het alsof zij vastzitten in een doolhof zonder uitgang.

Technologie als excuus

Wat ICT zou moeten zijn — een hulpmiddel — werd een excuus:

“Het systeem laat het niet toe.”

Maar een rechtsstaat mag zich nooit verschuilen achter software.
Wanneer techniek leidend wordt in plaats van ondersteunend, verdwijnt de menselijke maat volledig.